در این گزارش ، برای آن که سخن به درازا نکشد ، توجه بازرس محترم و دیگر دوستان علاقمندی را که می خواهند آگاهی دقیق تری از فعالیت های هیات مدیره داشته باشند ، به سه مورد " اخبار انجمن کوه نوردان " که در شماره های 48-45 مجله ی کوه چاپ شده و نیز متنی که برای چاپ در شماره ی 49 آن مجله تهیه شده است ، جلب می کنم ( هر چهار گزارش ، و نیز گزارش هیات مدیره به بازرس به تاریخ 20/12/85 ضمیمه ی این یادداشت است ) .
نقش راهبردی ، و کار اجرایی- فنی
هیات مدیره ی منتخب مجمع 2/10/86 رویکرد جدیدی را پیش گرفت ، و آن این که " نقش راهبردی انجمن " که از سوی بسیاری از دوستان عضو و غیرعضو بارها بر آن تاکید شده و برپایه ی آن گویا انجمن بایستی از وارد شدن به " کارهای اجرایی " خودداری کند ، به این صورت اصلاح شد که انجمن باید با وارد شدن به گود کارهای عملی ، الگوهای مشخصی را در زمینه ی کوه نوردی و آن چه که به کوهستان مربوط است ، عرضه بدارد .
در اجرای این رویکرد ، ما تصمیم به اجرای دوره های آموزشی گرفتیم ؛ شعار اصلی ما برای این کلاس ها ، " هزینه ی کم تر و کیفیت بالاتر " بوده است . منظور از این شعار ، این است که هزینه ی ورودی به کلاس های ما باید کمتر از هزینه ی کلاس های مشابه در کشور باشد و کیفیت ان ها ، بالاتر . از ابتدای سال 86 که فعالیت های آموزشی ما اجرایی شد ، در جمع ، نه کلاس مختلف ( کار با جی.پی.اس – دو مورد، پزشکی کوهستان- دو مورد ، دیواره نوردی پیشرفته- سه مورد ، بقا در طبیعت ، و شناخت میراث جنگلی کشور- هر کدام یک مورد ) داشته ایم. گذشته از این که نوع و محتوای کلاس های ما غالبا نو بوده است ، در همه ی آن ها از بهترین مدرسان در دسترس استفاده کرده ایم و ورودیه های معقولی گرفته ایم .
برگزاری دوره های آموزشی ، با استقبال اعضا و علاقمندان غیر عضو روبرو شد و انجمن را به جامعه ی کوه نوردی کشور بهتر شناساند . بدیهی است که انجمن می تواند آن چه را که " هدف های راهبردی " می داند ( مانند ارتقای کیفی کوه نوردی ، اصلاح روش های برخورد با طبیعت ، اصلاح شیوه های مدیریتی دستگاه های رسمی ورزش ، ... ) در حین اجرای کلاس ها به بهترین نحوی ، معرفی و پی گیری کند . گذشته از دوره های آموزشی یادشده ، در یک سال گذشته کوشیدیم که در نشست های ماهانه هم کنفرانس های آموزشی داشته باشیم که این منظور ، با یاری دوستانی مانند دکتر مساعدیان ، مهندس زاکاریان ، فرشاد خلیلی ، رحمان کشوری ، و ... حاصل شد و مباحث آموزشی در زمینه ی پزشکی کوهستان ، هواشناسی ، اسکی کوهستان ، کفش کوه ، و ... داشتیم . در این جا لازم می دانم از آقای بهادری مسوول کارگروه آموزش که در برگزاری دوره ها و کنفرانس های آموزشی تلاش بسیار داشته است ، سپاسگزاری کنم . موضوع دیگری که در زمینه ی " کارهای اجرایی " پی گیری کردیم ، بحث برنامه های کوه نوردی عادی بود که در مورد آن به نتیجه رسیدیم که این گونه برنامه ها را نیز داشته باشیم و در اجرای آن ها از نیروی مدیریتی باشگاه ها و گروه های کوه نوردی همکار انجمن ، یا از آن دسته اعضای انجمن که با گروه ها کار می کنند ، استفاده کنیم . البته در شهرستان ها ، هیچ گاه بحث این که دفترهای نمایندگی انجمن کار کوه نوردی بکنند یا نه ، مطرح نبوده و تمام دفترها به این کار پرداخته اند و از این رهگذر توانسته اند عضوگیری کنند و خود را در سطح افکار عمومی و به مقام های منطقه بشناسانند . دفتر مرکزی هم می تواند از این امکان ، برای گسترش کمی ، افزایش توان مالی ، و ارتقای کیفی انجمن استفاده کند . بدیهی است که در مورد برنامه های عادی کوه نوردی نیز باید همان شعار " هزینه ی کم تر و کیفیت بالاتر " را در نظر بگیریم .
ما توانسته ایم نقش راهبردی انجمن را در جامعه ی کوه نوردی ایران تا حدودی ، و ازجمله از راه های زیر، مطرح کنیم و به دستاوردهایی برسیم :
* پیش کشیدن موضوع " کوه نوردی با کیفیت " و نقد برنامه های کوه نوردی مختلف ( مثال : نقد برنامه ی صعود چند هزارنفری به دماوند توسط استان داری مازندران ، بحث در زمینه ی تکراری بودن کار ایرانیان در کوه های خارج از کشور، برخورد با سوراخ کنندگان دیواره ی علم کوه ، انتقاد به گردش گری غیر مسوولانه ) .
* برقراری ارتباط با سازمان گروه کوهستان بلند فرانسه ( برای نخستین باردر ایران ) و اجرای دوره ی آموزش دیواره نوردی پیشرفته برای جمعی از بهترین سنگ نوردان کشور با مربیان این سازمان ( آبان ماه )؛ این دوره ی آموزشی – با مقدمات آن که برگزاری آزمون های ورودی و " اردوی سنگ نوردی برتر " ( مرداد ماه ) بود ، و همچنین با توجه به یک نتیجه ی آن که جلب موافقت بخش فرهنگی سفارت فرانسه در ایران برای اعزام چهار سنگ نورد برتر به فرانسه ( آینده ی نزدیک ) بوده است ، قطعا می تواند نقطه ی عطفی را درسیر کارهای فنی کوه نوردی ایران رقم بزند . پی گیری های آقای نوتاش نماینده ی انجمن در فرانسه و تماس ایشان با ژ.اش.ام. و سرپرستی عالی و تحسین برانگیز آقای جواد نظام دوست در این مجموعه برنامه ها جای سپاس فراوان دارد .
* طرح مباحثی در مورد انتخابات رییس فدراسیون کوه نوردی ، برگزاری نشست با تعدادی از نمایندگان باشگاه ها و گروه های کوه نوردی تهران و شهرستان ها ( 10/8/86 ) به منظور دست یابی به نقطه نظرهای مشترک در زمینه ی نقش شایسته ی سازمان های غیردولتی در انتخابات رییس فدراسیون . نوشتن مقاله هایی در این زمینه و انتشار آن ها در مطبوعات و خبرگزاری ها .
* تعمیق رابطه با کوه نوردان جدی در سراسر ایران ( تا حدی که توانایی ما و وضعیت جامعه اجازه داده ) و نزدیک ساختن موجودیت انجمن به آن جایگاهی که ما " سخنگاه جامعه ی کوه نوردی " می خوانیم . در یک سال گذشته توانسته ایم دفترهای نمایندگی انجمن در چالوس ، برازجان و دزفول را راه اندازی کنیم و برای تاسیس دفتر تبریز اقدام هایی داشته باشیم .
* برداشتن نخستین گام ها برای ایجاد دفترهای نمایندگی در خارج از کشور ؛ در این زمینه ، گذشته از فعالیت چشم گیر آقای ابراهیم نوتاش در فرانسه ، گفتگوهایی با آقایان جلال افتخاری و شهباز تبیانیان در کانادا ، و سعید طوسی و بابک کیانپور در آمریکا داشته ایم .
* برداشتن چند گام در راه تاسیس گنجینه ی آثار کوه نوردی در انجمن ؛ تلاش آقای بهرام ذوالفقاری در این زمینه و گردآوری دست نوشته ها و طرح های زنده یاد محمود اجل که به برگزاری " نمایشگاه یادمان های اجل " در همدان( 19 تا 24 خرداد 86 ) منجر شد ، نمونه ی برجسته ی فعالیت انجمن در این زمینه است .
* تعمیق رابطه با رسانه ها ، نهادهای دولتی مانند وزارت ارشاد و سازمان میراث فرهنگی و محیط زیست و فدراسیون کوه نوردی ، همچنین با شهرداری ها و شوراهای شهر ، که در مجموع سبب شده تا جامعه ی کوه نوردی و مسایل کوهستان بهتر و بیشتر در جامعه مطرح شود . در این زمینه قابل ذکر است که در یک سال گذشته ، در حدود 60 مقاله و یادداشت و خبر با نام انجمن ( یا به نام شخص من ) در مطبوعات و خبرگزاری ها منتشر شده ، چندین مصاحبه با صدا و سیما داشته ایم ، و علاوه بر نامه نگاری ها ، نشست هایی هم در شورای شهر تهران ، شورای شهر کلاردشت ، شورای شهر رینه ، شهرداری تهران ، شهرداری سمنان ، شهرداری ماکو ، شبکه ی سازمان های غیردولتی ، هلال احمر ، فدراسیون کوه نوردی ، و ... داشته ایم .
مدیریت داخلی
هدف مورد نظر ما ، از ابتدای کار هیات مدیره ی جدید ، فعال کردن و باز نگه داشتن دفتر انجمن در تمام روزهای هفته بود؛ در آغاز با قبول مسوولیت از سوی هریک از اعضای هیات مدیره برای آمدن به دفتر در روزهای مختلف ، و چند ماه بعد با استخدام منشی ( یا بهتر بگوییم : مدیر دفتر) نیمه وقت ، توانستیم تا حدودی به این هدف برسیم . لازم می دانم از خانم گودرزی که برای چند ماه مدیر دفتر ما بودند و هم اکنون هم به صورت داوطلبانه کارهایی را در دفتر انجام می دهند ، و نیز خانم کوثری که در حال حاضر دفتر را به بهترین نحوی اداره می کنند ، قدردانی کنم . با این کار توانسته ایم دبیرخانه ی انجمن را سروسامانی بدهیم و نامه نگاری های خود را با کمیت بیشتر و کیفیت بهتر انجام دهیم . همکاری دوستان دیگری مانند مهدی محمدشاهی ، و زنده یاد علیرضا سلیمانی ( که در علم کوه جان باخت ) نیز در اداره ی دفتر جای قدردانی دارد . همچنین لازم می دانم از آقای مبهوتیان عضو فعال انجمن که ما را به نوعی وادار به استخدام مدیر دفتر کردند و از تجربه های فراوان شان بهره مندمان کرده اند ، سپاس گزاری کنم . با استفاده از نظر همکارمان در هیات مدیره ، آقای بهادری ، پیشنهاد من این است که مدیر دفتر را به صورت تمام وقت استخدام کنیم تا بتوانیم کارهای خود را به نحو بهتری انجام دهیم .
در یک سال گذشته توانسته ایم 179 نفر عضو جدید ، جذب انجمن کنیم که با توجه به کارکرد سازمان های کوه نوردی دیگر و فعالیت انجمن در دوره های گذشته ، به نظر آمار خوبی می رسد .
کار با ارزشی که در این دوره شروع به اجرای آن شده – و آقای محمد نوری زحمت پی گیری آن را برعهده گرفته اند – این است که کارگروهی با عنوان " شورای طرح و برنامه " در انجمن تشکیل شده است تا به تدوین سیاست های درازمدت و یک چارت تشکیلاتی جدید بپردازد . در این کارگروه ، به جز آقای نوری ، آقای فروزان زیادلو که از اعضای هیات موسس انجمن هستند نیز حضور دارند ، و یک بار نیز نشست بسیار خوبی با حضور چندین تن از اعضای موسس و هیات مدیره های پیشین و مسوولان گروه های کوه نوردی برگزار کردند که توانست کمک موثری به بازخوانی تجربه های مدیریتی در عرصه ی کوه نوردی کند .
اشکال هایی که در کار مدیریت داخلی انجمن وجود داشته ، به شرح زیر است :
* با وجود تقسیم کاری که در نخستین نشست های هیات مدیره داشتیم ، نتوانستیم کارگروه ( کمیته ) های انجمن را چنان که باید ، سازمان دهی کنیم . در این مورد ، فقط کارگروه آموزش به مدیریت آقای بهادری ، کارگروه مالی به مسوولیت خانم افسر شاندیز ، کارگروه تصویرگران کوهستان به مدیریت آقای نوری و کارگروه دیده بان کوهستان که همچنان خودم مجبور به اداره ی آن هستم ، توانسته اند به شکلی منظم و قابل قبول فعالیت کنند . کارگروه های تدارکات ( که آقایان رفیعی و صداقتی در آن فعال هستند ) ، استان ها ( که قرار بوده آقایان بابازاده و نظام دوست آن را اداره کنند ) ، آرشیو ( که قرار بود به دست آقای محسن فوقانی ، عضو علی البدل هیات مدیره اداره شود ) ، نشریه ( با قبول مسوولیت از سوی آقای لطفی ) ، و سایت ( که آقایان بهادری و اسماعیل رضایی قول اداره ی آن را داده بودند ) به نظر من کارنامه ای در خورانتظاری که از آقایان می رود ، نداشته اند .
* بازرس اصلی انجمن ، آقای بابازاده در همان ابتدای روی کار آمدن هیات مدیره ی جدید استعفا دادند ، و بازرس علی البدل ( آقای کاشفی ) هم که به جای ایشان قبول مسوولیت کردند، نتوانستند حضور فعالی در نشست های هیات مدیره داشته باشند .
* در زمینه ی سروسامان دادن به وضع ظاهری دفتر انجمن ( نقاشی ، مبلمان ، ملزومات دفتری ) تا این تاریخ نتوانسته ایم کاری انجام دهیم .
وضع مالی
من معتقدم که کار یک سازمان غیردولتی و غیرانتفاعی مانند انجمن کوه نوردان نیز در ذات خود ، به لحاظ اهمیتی که توانایی مالی در نظام مدیریتی آن دارد ، شباهت هایی به کارهای بازرگانی دارد . به این معنا که برد تاثیر سازمان در جامعه بیش از هر چیز به میزان سرمایه ی آن بستگی دارد ؛ بخشی از این سرمایه ، از نوع " اجتماعی " ( رابطه های انسانی ، آشنایی ها ، دانش در دسترس ... ) است ، اما بخش بسیار مهم دیگر آن ، از نوع مالی است . بدون توانایی مالی ما نمی توانیم انتشارات داشته باشیم ، دفتر را اداره کنیم ، با دوستان شهرستانی تماس بگیریم ، مربی و کارشناس استخدام کنیم ، و در یک کلام حداکثر بدل به یک " اتاق فکر " کوچک می -شویم که حیات ملموس و موثری در جامعه ی کوه نوردی که اصولا مبتنی بر " تجربه " است ، نخواهد داشت .
تلاش برای ایجاد امکانات مالی بیشتر ، بخش مهمی از فعالیت هیات مدیره ی کنونی بوده است ، و امیدوارم که دوستان با دادن پیشنهادهای خود ، ما را در این زمینه بیشتر یاری کنند .
بیشتر درآمد انجمن از طریق کمک های مالی حامیان خوبی همچون آقای سلیمانی مدیر شرکت هفت گوهر، آقای بختیاری مدیر شرکت مصفا، بانک کشاورزی، آقای روحانی مدیر شرکت بنادک، آقای شیرمحمد مدیر شرکت کسا و آقای کشوری مدیر شرکت لاوان بوده است که بدینوسیله از ایشان و دیگر دوستان سخاوتمندی که نام شان در گزارش خانم شاندیز آمده است ، قدردانی می کنم . بخش مهم دیگر درآمدهای انجمن از طریق برگزاری دوره های آموزشی بوده است و نکته ی مهم این که کمک های مالی دریافتی هم تا حد زیادی به واسطه ی برگزاری دوره های آموزشی حاصل شده است که این ، نشان دهنده ی اهمیت " کارهای اجرایی " در مجموعه ی فعالیت های انجمن است .
انتشارات
در یک سال گذشته ، توانسته ایم فقط یک شماره گاهنامه را به چاپخانه بسپاریم - که همین روزها آماده می شود ، و بولتن کوه بان 3 را هم با کمی اصلاح و اضافه به مناسبت روز دماوند تجدید چاپ کرده ایم . این کارنامه ، برای ما بسیار ضعیف است . در این جا یک بار دیگر – همان گونه که در سال های گذشته چند بار گفته ام - اشاره می کنم که من توانایی اداره ی نشریه مان را ندارم ، و حداکثر می توانم سردبیرآن باشم . به همین دلیل از دوستان می خواهم که یک نفر دیگر را برای تماس با نویسندگان و مترجمان کوه نوردی ، جمع آوری مطالب ، گزینش ، ویراستاری ، گرفتن آگهی ، و پی گیری تایپ و چاپ انتخاب کنند .
چند نمونه بروشور ( در زمینه ی مسایل زیست محیطی ، معرفی انجمن ، معرفی دیده بان کوهستان ، و ... ) نیز در یک سال گذشته تهیه و تکثیر کرده ایم ( با سپاس از هادی هوایی که با دل سوزی و دقت کارهای تکثیری ما را انجام می دهد )، و متن کتاب ترجمه شده به دست رامین شجاعی ( منتشر نشده ) را هم ویرایش کرده ام .
تارنمای انجمن که از ابتدای راه اندازی تا چند ماه پیش تقریبا غیرفعال بود ، به تازگی فعال شده و تلاش داریم که آن را باز هم فعال تر کنیم . وبلاگ دیده بان کوهستان همچنان فعال است و تقریبا روزی یک مطلب نو در آن درج می شود؛ تعدادی از مقاله ها و خبرهای ما از طریق این وبلاگ به مطبوعات و تارنماهای خبرگزاری راه یافته است . از خانم سلمان پور که بخش مهمی از کارهای وبلاگ ( ونیز سایت و نشریه ها ) را انجام می دهند تشکر می کنم .
با پیشنهاد و پی گیری آقای محمد نوری ، تارنمای " کوه چامه " را ثبت کرده ایم که قرار است بدل به پایگاهی برای انتشار سروده های کوه نوردان ، و انتشار شعرهای مرتبط با کوهستان شود .
دیده بان کوهستان
همان گونه که در گزارش 20/12/85 به بازرس اشاره شده است ، شرح فعالیت های دیده بان کوهستان نیاز به یک گزارش مفصل و جداگانه دارد ؛ دوستان علاقمند می توانند برای آگاهی بیشتر در این مورد به وبلاگ دیده بان کوهستان نگاه کنند . در این جا فقط اشاره می شود که پی گیری های ما در مورد مسایلی مانند لزوم حفاظت دماوند ، جلوگیری از احداث جاده در پارک ملی لار ، طرح ویژه ی گردش گری پایدار برای کلاردشت ، و مساله ی تخریب فضای سبز شهر تهران ، بازتاب قابل توجهی در رسانه ها و در میان مسوولان امر داشته است که نامه های دریافتی از دفتر ریاست جمهوری ، سازمان محیط زیست ، و شهرداری تهران موید این امر است .
خلاصه ای از فعالیت های این کارگروه پرکار در زیر ذکر می شود :
* در حدود 40 مورد نشست با سازمان های غیردولتی زیست محیطی ، مسوولان سازمان حفاظت محیط زیست ، شهرداری ها ، شوراهای شهر ، میراث فرهنگی ، و...
* در حدود ده مورد مصاحبه ی رادیو و تلویزیونی در مورد مسایل مربوط به محیط های کوهستانی
* اجرای حدود 25 برنامه ی پاک سازی کوهستان در سراسر ایران ( فقط مواردی که به ما گزارش شده )
* انتشار بیش از 50 مقاله و گزارش در مورد محیط های کوهستانی در مطبوعات و خبرگزاری ها
* چهار مورد سخن رانی و شرکت در نمایشگاه
* سه مورد شرکت در تجمع های اعتراضی به همراه دیگر طرفداران محیط زیست
* برگزاری دو نشست بزرگ ( هرکدام با حضور چند صد نفر ، و پوشش رسانه ای ) به مناسبت روز جهانی کوهستان ( 20 آذر ) و روز دماوند ( 13 تیر ) ؛ در این نشست ها چند نفر از برجسته ترین استادان محیط زیست و ایران شناسی ( دکتراسماعیل کهرم ، دکتر پرویز رجبی ، پروفسور سید حسن امین ، دکتر رضا مرادی غیاث آبادی ... شرکت داشته اند) . همکاری باشگاه آرارات و آقایان سورن سپانیان و آرا جهانی ، گروه کوه نوردی نمونه و آقای محمد تهرانی ، و نیز آقایان کیخسر یزدانی و عباس جعفری و محمد علی اینانلو دراجرای این دو برنامه جای تشکر ویژه دارد .
* انجام گفتگوهای اولیه برای راه اندازی " کارگروه غارپیمایی و حفاظت غارها " که آقای حسین فرجی عضو انجمن در مشهد پی گیر آن هستند .
* برگزاری برنامه ی آموزشی دو روزه با عنوان " آشنایی بامیراث جنگلی کشور " در منطقه ی المستان آمل در آبان ماه .
ریز دقیق کارهای بالا و تاریخ اجرای آن ها در آرشیو دیده بان کوهستان موجود است . از خانم کیواندخت امین و آقایان موسی عرب ورامین ، کاظم مبهوتیان ، رضا میرزایی ، احمد طاهرجویان ، هومن روانبخش از تهران ، حسینعلی مهجوری از آمل ، احمد محمودی از ماکو ، دفترهای نمایندگی انجمن در تنکابن و رامسر ، رسول زندی و عبدالله صفری از کرمان ، سلام اسماعیل سرخ از دیواندره ، مازیار اطوکش از سمنان ، فرشید فاریابی از ارومیه ، و کیوان بیگلریان از کلاردشت ، سپاس گزاری ویژه به خاطر همکاری هایشان با دیده بان کوهستان (دکا ) دارم .
***********************
لازم می دانم از اعضای هیات مدیره : خانم ها افسر شاندیز و پرستو ابریشمی ، آقایان لطفی ، رودی ، رضایی ، و بهادری ، همچنین از بازرس محترم ، آقای کاشفی به خاطر همراهی شان با انجمن و شرکت در نشست های هفتگی هیات مدیره سپاسگزاری کنم . از آقای بابازاده نیز سپاسگزارم که اگرچه نتوانستند در مقام بازرس با ما همکاری کنند ، اما در هر جای دیگر که از ایشان درخواست همکاری کردیم ، صمیمانه و به نحو شایسته ای کار را بر عهده گرفتند که نمونه ی برجسته ی این همکاری را در جریان دوره ی آموزشی با مربیان فرانسوی دیدیم . و سرانجام این که باید از آقای شعاعی سرپرست فدراسیون کوه نوردی سپاسگزاری کنم که با نگاه تازه ای به سازمان های غیردولتی کوه نوردی ، از جمله انجمن ، راه تفاهم بیشتر در میان اعضای جامعه ی کوه نوردی کشور را هموار کرده اند .
در پایان از همه ی دوستان درخواست دارم با پیشنهادها و انتقادهای خود و با شرکت در کارهای اجرایی انجمن ، یاری رسان هیات مدیره باشند ، و از همه ی کسانی که با هیات مدیره همکاری داشته اند و در این گزارش از آنان نام برده نشده عذر خواهی می کنم .
سبز و سلامت باشید
عباس محمدی
رییس هیات مدیره
