جشنواره یخ نوردی و ورزش های زمستانی نمایشگاه جهانی کتاب کوهستان آبشار سنگان دره ای زیبا در استان لرستان قله ها و یخچال های منطقه علم کوه دماوند کوه را بشناسیم!

در انجمن کوه‌نوردان ایران، همیشه به موضوع سوراخ‌کاری دیواره‌ها (رول‌کوبی) حساسیت وجود داشته و به همین دلیل نشست‌هایی نیز با موافقان و مخالفان این کار برگزار کرده ایم (از جمله: در مهر ماه 1386 ( لینک) پس از گفتگوهایی که درباره‌ی مسیر اراکی‌ها و صعود مسیر کریستال دیواره‌ی علم کوه پیش آمد). در ابتدای گزارش "برنامه‌ی مبادله‌ی کوه‌نورد با آمریکن آلپاین کلاب" (1389) هم نوشته بودیم که: «ما می‌دانستیم که مکتب کوه‌نوردی – به ویژه سنگ‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌نوردی  آمریکایی، مکتبی غنی است که از بسیاری جهات با مکتب فرانسوی که از دیرباز راهنمای کوه‌نوردی ایرانی بوده، متمایز است. آشنایی از نزدیک با این مکتب می‌توانست گامی باشد در جهت ارتقای کوه‌نوردی کشور و اصلاح پاره‌ای  رویکردهای جا افتاده در کوه‌نوردی ما. برای مثال، کوه‌نوردان آمریکایی در موضوع حفاظت کوه‌ها و خوددار بودن در سوراخ‌کاری دیواره‌ها، بسیار مقید هستند».

نشست 27 مرداد 94 در همین زمینه با حضور چند تن از کوه‌نوردان مرد و زن با گرایش‌های متفاوت سنگ‌نوردی، دیواره‌نوردی، تنگ‌پیمایی (دره‌نوردی)، و کسانی که پیشینه‌ی در خور توجه در مربی‌گری و اداره‌ی گروه‌ها و باشگاه‌ها دارند، در دفتر انجمن برگزار شد (گزارش تصویری در کوه‌نامه). در اطلاعیه‌ای که پیش‌تر انجمن منتشر کرده بود، آمده بود: «سوراخ کردن سنگ ها و دیواره ها از مسایلی است که از دیرباز در میان کوه‌نوردان مورد بحث و مناقشه بوده است. با توجه به گسترش فعالیت‌های دیواره‌نوردی در ایران، و نظر به آسیب‌هایی که رول‌کوبی‌های بی‌ضابطه و تجهیز غیرمسولانه‌ی مسیرهای سنگ‌نوردی به کوهستان وارد می‌کند، انجمن کوه‌نوردان ایران نشستی را برای هم‌اندیشی در این زمینه برگزار می‌کند». در نشست، بحث (به درستی) محدود به تاثیرهای ضد محیط زیستی سوراخ کاری نشد و در این مورد هم که رول‌کوبی بی‌ضابطه می‌تواند ارزش فنی مسیرها را کم کند، و یا نصب رول لزوما به معنای ایمن‌سازی مسیر نیست نیز بحث شد.

اگرچه شماری از حاضران به شدت با رول‌کوبی مخالف و چند تنی هم موافق بودند، اما خوشبختانه فضای کلی نشست آرام بود و همگی بر این عقیده بودند که باید با ادامه‌ی چنین گفتگوها، با تدوین یک منشور اخلاقی، و با هم‌اندیشی با فدراسیون و طرح قضیه در دوره‌های آموزشی... به نقطه‌نظرهای دقیق‌تری رسید تا ضمن کمک به پیشرفت سنگ‌نوردی، بتوان محیط کوهستان را هم حفظ کرد. همچنین بیشتر حاضران بر این عقیده بودند که فضاهای آموزشی باید مشخص شوند و در محیط‌های کوهستانی غیرآموزشی، تجهیز و رول‌کوبی و هرگونه دستکاری دیگر در مسیرها، محدود باشد. نکته‌ی دیگر این که بیشتر حاضران، بر ادامه‌ی این‌گونه نشست‌ها و تدوین یک "مرام‌نامه‌ی سنگ‌نوردی" تاکید داشتند.

در زیر، اشاره‌ای می‌شود به خلاصهی گفته‌های چند تن از حاضران در نشست:

محمد باقر عیوضی (از کرمانشاه): لازم است توجه بیشتری به ارزش‌های اخلاقی کوه‌نوردی و سنگ‌نوردی داشته باشیم.

حسن گرامی (دیواره‌نورد از تهران، باشگاه آرش): قضیه ساده است! در جایی که شکاف هست، نباید رول بزنیم، روی رخ‌های صاف نباید به تعداد زیاد و به طور دلخواه رول بزنیم. باید بیشتر کار کنیم تا مهارت بییشتری بیابیم و مسیرهایی را که فکر می‌کنیم بدون رول نمی‌شود صعود کرد، صعود کنیم. به قول دانیل دولاک فرانسوی، کسی که می‌خواهد مسیری را رول‌کوبی کند، باید ابتدا چند صد مسیر را طبیعی صعود کرده باشد.
انجمن (و دیگران) نباید برای ارایه‌ی گزارش کسانی که مسیری را بدون رعایت اخلاقیات (با رول‌کوبی سنگین، طناب انداختن از بالا، و...) باز کرده است، وقت بگذارد و از آنان حمایت کند.
مناطق آموزشی و غیرآموزشی مشخص شوند، و در جاهایی مانند علم کوه که در واقع دیگر جایی برای سوراخ‌کاری ندارد، این کار اصلا انجام نشود.

عباس محمدی (مدیر گروه دیده‌بان کوهستان انجمن): اصل مهمی که باید همه‌ی کوه‌نوردان و دیواره‌نوردان در نظر داشته باشند این است که باید در کار کوه‌نوردی و سنگ‌نوردی "خوددار" باشیم؛ هر بار که می‌خواهیم سنگی را سوراخ کنیم، از خود بپرسیم که آیا این کار به‌راستی ضروری است؟! آیا نمی‌توانم با روشی دیگر صعود کنم؟ آیا اگر تمرین بیشتری کنم، نخواهم توانست بر این طول غلبه کنم؟ آیا دیگران نمی‌توانند همین مسیر را بدون پیچی که من می‌خواهم بزنم، صعود کنند؟
واقعیت این است که با زیاد شدن جمعیت و افزایش شمار کوه‌نوردان، طبیعت دیگر ظرفیت تحمل تمام کارهای ما را ندارد. سوراخ‌کاری سنگ‌ها، مانند پناهگاه‌سازی است؛ باید در این کار و هرگونه تجهیز دیگر کوهستان بازنگری کنیم تا طبیعت سالم‌تر و زیباتری داشته باشیم.
جوهره‌ی کوه‌نوردی و سنگ‌نوردی، هیجان‌خواهی و طبیعت‌دوستی و روح ماجراجویی برای چیره شدن بر دشواری‌ها است. نباید با ساده کردن مسیرها یا از میان بردن چالش‌ها، مسیرها را در دسترس و ساده کرد. سوراخ‌کاری دیواره‌ها نه تنها از دیدگاه زیست‌محیطی، بلکه از جنبه‌ی فنی کوه‌نوردی هم به ذات ماجراجویانه و پرکشش کوه‌نوردی آسیب می‌زند. لازم است توجه داشته باشیم که ایمنی در کار دیواره‌نوردی و مساله‌ی رول‌کوبی، دو موضوع مستقل از هم هستند؛ هیچ دلیلی در دست نیست که تجهیز مسیرهای سنگ‌نوردی، ایمنی کار را بیشتر می‌کند. کافی است توجه داشته باشیم که تقریبا همه‌ی کسانی که روی دیواره‌ها و سنگ‌ها دچار حادثه شده اند، به دلایلی جز نبود رول کافی آسیب دیده اند.
خلاصه آن که باید در سنگ‌نوردی هم مانند هرگونه طبیعت‌پیمایی دیگر، یاد بگیریم که هیچ گونه ردی از خود باقی نگذاریم.

محمدتقی بهره‌ور (از تهران، انجمن کوه‌نوردان): سنگ‌نوردی خوب، لزوما سنگ‌نوردی دشوار نیست. ما باید یاد بگیریم که خوب و باکیفیت سنگ‌نوردی کنیم، نه آن که به دنبال صعودهای خیلی سخت باشیم و به خاطر این کار، سنگ‌ها و دیواره‌ها را سوراخ سوراخ کنیم. در مورد این که گفته می‌شود، سوراخ‌کاری برای افزایش ایمنی لازم است، می‌پرسم که آیا ما سنگ‌نوردیم یا مسوول حفاظت جان مردم؟! چه کسی گفته که ما باید دیواره‌ها را تجهیز کنیم تا عده‌ای بروند و سنگ‌نوردی ای بکنند که فکر می‌کنند ایمن است؟! آیا ما مسول بازکردن مسیر برای دیگران هستیم؟! پیشنهاد می‌کنم که بحث‌های سنگ‌نوردان بزرگ جهان را در این مورد بخوانیم و به فارسی ترجمه و منتشر کنیم.
طبیعت جای مناسبی برای آموزش نیست...بهترین جا برای این کار، سالن های سنگ نوردی است.

بابک کیان‌پور (مقیم آمریکا): در کشورهای پیشرفته هم در گذشته کارهای اشتباهی صورت گرفته (مانند دست‌کاری بیش از حد دیواره‌ها) و حتی روی سنگ‌ها گیره درست کرده اند. اما در سال‌های اخیر، بسیاری از رول‌ها را در آورده و جای آن‌ها را پر کرده اند. ما هم می‌توانیم اشتباه‌های گذشته را جبران کنیم.
باید مناطق آموزشی و غیرآموزشی تفکیک شوند؛ در مناطق آموزشی ممکن است رول‌کوبی بیشتری صورت گیرد.
مرجعی مانند یک سایت باید طراحی شود تا اطلاعات مسیرها و الزامات اخلاقی مربوط به آن، در آن کار شود.

رضا خوشدل (مربی، از مشهد): متاسفانه در کتاب‌های کوه‌نوردی ایران بسیار کم به مساله‌ی حفاظت طبیعت، و به‌ویژه حفظ صخره‌ها و سنگ‌ها پرداخته شده است. پیشنهاد می‌کنم که این نشست‌ها ادامه یابد... بهتر است که جلسه‌ها با تعداد کم‌تری برگزار شود تا راحت‌تر بتوان به جمع‌بندی رسید.

شهرام عباس‌نژاد (از تهران، باشگاه دماوند): باید از افراط و تفریط خودداری کنیم؛ در این نشست پرسیده شد که «مگر ما وظیفه داریم که گشایش مسیر کنیم، تا بعد به هر قیمتی به انجام این کار بپردازیم؟!» من می‌گویم که بله! در شرایطی که صدها مربی کوه‌نوردی مشغول آموزش دیگران هستند... گشایش مسیر هم می‌شود یک وظیفه... .در این میان، خیلی‌ها دوست دارند با باز کردن مسیر، "مالکیت" خودشان را بر یک مسیر اثبات کنند. چنین است که مثلا هر دو سال یک بار که جشنواره‌ی بیستون برگزار می‌شود، عده‌ای دریل به دست می‌گیرند تا برای خودشان مسیر باز کنند. در بیستون حتی در کنار شکاف‌ها سوراخ‌کاری شده است.
مساله هم فقط رول‌کوبی نیست؛ بد زدن رول و نابجا زدن آن هم هست. به هر صورت لازم است که از فدراسیون و دیگران بخواهیم که رول‌کوبی را با عنایت بیشتر به طبیعت انجام دهند.

لیلی یگانه رهنما (از تهران): شیوه‌ی برخورد دوستان با ما و منتشر کردن عکس من در حال رول‌کوبی روی یک سنگ، شیوه‌ی درستی نبود. درخواست دارم که شما بزرگان در روش خود تجدید نظر کنید تا تاثیرگذاری حرف‌هایتان بیشتر شود. شما یک دغدغه‌هایی دارید، و ما دختران هم دغدغه‌هایی... . به نظرم عده‌ای هستند که رول‌کوبی را در انحصار خودشان می‌خواهند و اکنون احساس ناراحتی می‌کنند که دختران این انحصار را شکسته اند. اگر جوان ها میدان نیابند و آموزش بیبنند، در آینده این ورزش دچار خلا خواهد شد.
در چشمه سهراب مسیر 10-5 وجود نداشت و در زنجان هم (دیواره ی آزاد) کار ما (تجهیز و آماده‌سازی مسیرها) باعث افزایش انگیزه‌ی دختران زنجانی شد.

غمی‌لویی (مربی، از تهران): هدف این نشست، محکوم کردن کسی نیست. تاکید بر این است که چرا عده‌ای باید دریل بر دوش بگذارند و هرجا را که خواستند، سوراخ کنند؟! در آلمان این کار جرم است.
در آلمان و دیگر جاهایی که من کار کرده ام مناطق آموزشی و صعودهای بلند جدا شده اند و صعودها زیر نظارت دقیق سازمان های رسمی انجام می شوند.
سنگ نوردان ورزشی (اسپرت کار) دیواره ی علم کوه را با منطقه ی آموزشی اشتباه گرفته اند.

حمید شفقی (دیواره‌نورد): اصلا این طور نیست که عده‌ای (مثلا پسران) رول‌کوبی را در انحصار خود می‌خواهند. از قضا، ما می‌گوییم که پسران بیشتر به سوراخ‌کاری می‌پردازند.
پیشنهاد می‌کنم که با فدراسیون بیشتر تماس بگیرید و از آنان بخواهید که در طرح درس‌ها شیوه‌ی درست برخورد با سنگ و دیواره را آموزش دهند.

محمدرضا احمدیان (کوه‌نورد و دره‌پیما از تهران): برای ایمن‌سازی مسیرها استانداردهایی وجود دارد که در ایران غالبا نادیده گرفته می‌شود؛ باید این استانداردها را یاد بگیریم.
در سال گذشته ما یک دره را شناسایی کردیم و نخستین پیمایش ان را بدون هیچ رول‌کوبی به انجام رساندیم. امسال یک گروه، همان دره را پیموده و چندین 28  رول بر جا گذاشته است.
دره‌نوردان برای امداد رسانی فقط نقاط حساس را تجهیز می‌کنند... بولت نه تنها الزاما ایمن نیست بلکه می‌تواند خطرساز هم باشد.

هادی پیروزحمیدی( وبلاگ فرهنگ چال ): لازم است که یک کارگروه تشکیل شود و مسایل اخلاقی و فنی سنگ‌نوردی را پیگیری کند. خوب است که یک مرام‌نامه در این زمینه تهیه شود.

مرتضی زارع (از کرمانشاه): من تا جایی که بتوانم در اشاعه‌ی رول‌کوبی تلاش خواهم کرد. زیرا دیده ام که مثلا در "چالابه" این کار چقدر به پیشرفت دیواره‌نوردی کمک کرده است.
دلیل رکود دودهه ای سنگ نوردی در ایران انتقادهایی بود که در دهه ی هفتاد به رول کوبی شد.

حسن جواهرپور (مربی، از تهران): بسیاری از رول‌کوبی‌ها را افرادی انجام می‌دهند که می‌خواهند خودنمایی کنند و از خود چیزی باقای بگذارند که این بسیار نادرست است.
مهدی کریم خانی(مربی ، تهران ): در این مورد نباید دچار افراط و تفریط شویم؛ بسیاری از رول‌ها و کارگاه‌ها خراب است و باید ترمیم شوند.

حسین هیزم کار (از تهران، باشگاه آرش): بعضی جاها مانند علم‌کوه و بندیخچال دیگر جایی برای رول‌کوبی ندارند و در این‌ جور جاها باید رول‌کوبی متوقف شود.

حاضران در  نشست
عباس ثابتیان، عباس محمدی، سپیده جاودان، عطیه صادقی، لیلی یگانه رهنما، مژگان عبدی، مرتضی زارع، شهرام (حسین) عباس نژاد، کیومرث بابازاده، محمد باقر عیوضی، حسن غمی لویی، بابک کیان پور، محمد رضا احمدیان، حمیدرضا شفقی، حسین هیزم کار، محمد تقی بهره ور، هادی پیروز حمیدی، فرامرز نصیری، حسن گرامی، پویا آزادانی پور، کیا همتی، مهدی کریم خانی، رضا خوشدل، حسن جواهرپور، مژگان عبدی، محمود بهادری، محمد نوری، محمد طبیبی، وحید بهرامی، جمال کبیر رضایی

تهیه متن و گزارش ( عباس محمدی ، دیده بان کوهستان )

منبع: سایت کوه نامه