جشنواره یخ نوردی و ورزش های زمستانی نمایشگاه جهانی کتاب کوهستان آبشار سنگان دره ای زیبا در استان لرستان قله ها و یخچال های منطقه علم کوه دماوند کوه را بشناسیم!

شکل‌گیری صعودهای ورزشی در ایران
                                                                                                                                  

این نوشتار، به شکل‌گیری صعودهای ورزشی و مسابقه‌های سنگ‌نوردی در ایران می‌پردازد و در آن، به شماری از

رویدادهای این جریان که از نیمه‌ی دهه‌ی شصت تا اوایل دهه‌ی هفتاد رخ داده اند، اشاره شده است. منابع مورد

استفاده‌ی من، گاهنامه‌ها و خبرنامه‌های زیراکسی «گروه کوه‌نوردان آرش» که در آن سال‌ها خودم مسوول آن

بودم، یادداشت‌های پراکنده‌ام، چند تایی از نامه‌ها و حکم‌های فدراسیون، خاطره‌هایی که به یادم مانده، و

یادآوری‌های دوستان عزیز: حسین رضادوست، حسن نجاریان، حسن غمی‌لویی، رسول کشوری، بابک کیانپور،

علی پارسایی، و اسفندیار مهرآیین است.

این یادداشت، نه کامل است و نه بی‌عیب؛ از دوستان درخواستِ یادآوری‌های لازم برای تکمیل و اصلاح آن را دارم.

شکل‌گیری سنگ‌نوردی ورزشی

از نیمه‌ی دهه‌ی شصت،گروهی از سنگ‌نوردان راه خود را به نوعی، از سنگ‌نوردی سنتی جدا کردند و به جای

تکیه‌ی صِرف بر صعود از سنگ‌ها و دیواره‌ها به هر ترتیب ممکن، تلاش خود را بر صعودِ کم‌وسیله و سریع به

پشتوانه‌ی قدرت و نرمش بدنی متمرکز ساختند. در سنگ‌نوردی سنتی، چه بر دیواره‌ها و چه روی سنگ‌های

کوتاه، مهم این بود که از یک مسیر بالا بروی؛ خواه به صورت طبیعی و خواه با کوبیدن میخ یا میخ‌پیچ (رُل) و زدن

رکاب، اما در سنگ‌نوردی ورزشی مهم این بود که بتوانی با هنرنمایی ژیمناست‌وار، بر یک دشواری غیرعادّی پیروز

شوی. در این سال‌ها، در منطقه‌ی بندیخچال (در شمال تهران) یکی دو هسته‌ی سنگ‌نوردی، هر کدام شامل چند

سنگ‌نورد شکل گرفت که به «سنگ‌کوتاه» (boulder)های منطقه، نه به عنوان دیوارک‌های تمرین برای صعودهای

بلند، بلکه به عنوان زمین‌های یک بازی جدید و مستقل می‌نگریستند. آنان، پای یک سنگ‌کوتاه می‌ایستادند،

مسیر سخت یا بسیار سختی را تعریف می‌کردند، و در فضایی آمیخته با رجزخوانی و شادمانی و رقابت، یکدیگر را

به بالا رفتن از آن مسیر تشویق می‌کردند؛ بارها و بارها بر روی گیره‌هایی سوار می‌شدند، می‌افتادند، باز تلاش

می‌کردند، و گاه این رشته کارها را چند هفته ادامه می‌دادند تا یک مسیر چند متری را بگشایند. برای مسیرهای

بیش از چهار پنج متر روی سنگ‌های بندیخچال هم کسانی مانند حسین رضادوست، شیوه‌ی حمایت از بالا و کار

گذاشتن حمایت میانی برای صعودهای بعدی از پایین را معرفی کردند.

کار اینان، در آغاز از سوی سنتی‌کاران مورد بی‌اعتنایی و حتا تحقیر بود، چرا که آن را با جوهر «کوه‌نوردی واقعی»

بیگانه می‌دانستند. کم‌کم اما، گروه‌هایی از  دیواره‌نوردان و سنتی‌کارانی که خیلی سرسخت نبودند، با

انگیزه‌هایی متفاوت، این گونه سنگ‌نوردی را مورد اعتنا قرار دادند و  مخالفت‌ها به‌تدریج کم‌تر شد. به یاد دارم

ابراهیم بابایی از موسسان «گروه کوه‌نوردان آرش» که یکی از پایه‌گذاران دیواره‌نوردی فنی ایران است، در

برنامه‌های تمرینی که در بندیخچال داشتیم، می‌گفت که در کار روی سنگ‌کوتاه بکوشید تا حد امکان از رکاب کم‌تر

استفاده کنید، سعی کنید دستان‌تان قوی شوند، و سرعت عمل بیابید. با این آموزه‌های مشخصا ورزشی، که

یکی دو تن دیگر هم مروج آن بودند، خیلی زود مشخص شد که تلاش برای صعود مسیرهای بسیار کوتاه و سخت،

می‌تواند کمک موثری باشد به کسب مهارت برای صعود دیواره‌های بلند کوهستانی، و همچنین می‌تواند به

خودی‌خود چونان یک ورزش جدید، جوانانی را دل‌مشغول کند.

در آن سال‌ها، به جای کفش‌های سنگین که پیش‌تر برای سنگ‌نوردی مورد استفاده قرار می‌گرفت، کم‌کم کفش

کتانی در میان ورزشی‌کاران جا افتاد. البته در شرایطی که کتانیِ ویژه‌ی سنگ‌نوردی از خارج وارد نمی‌شد یا

کسی توان خریدش را نداشت و در داخل هم تولید نمی‌شد، کفش‌های ورزشی معمولی، به‌ویژه یک نوع کتانی به

نام «اسپرتکس» که کفش ملی تولید می‌کرد، بسیار مورد علاقه قرار گرفت. به یاد دارم که این کتانی هم گاه در

بازار کمیاب می‌شد؛ یک بار با پیگیری زیاد و نامه‌نگاری توانستیم از خودِ کارخانه‌ی کفش ملی (در ابتدای جاده‌ی

قدیم کرج) پنجاه جفت اسپرتکس بگیریم که بعد با نوعی جیره‌بندی میان دوستان سنگ‌نورد تقسیم کردیم! این

کتانی حتی در صعودهای دیواره‌ی علم‌کوه هم نقش‌آفرینی کرده است. از سال 67 که برادران روحانی (پرویز و

حمید) شرع به تولید کتانی سنگ‌نوردی «بُنادک» کردند، بسیاری از سنگ‌نوردان کشور توانستند با خرید آن،

صعودهای خود را ارتقا دهند.

سنگ‌نوردان جدّی را که در نیمه‌های دهه‌ی شصت، حضور کم‌وبیش چشم‌گیری در بندیخچال و فعالیت زیادی در

زمینه‌ی صعود مسیرهای سختِ سنگ‌کوتاه داشتند، و گذشته از روزهای تعطیل آخر هفته، گاه در بعدازظهرهای

میان هفته هم سنگ‌نوردی می‌کردند و با تمرین‌هایی مانند بارفیکس و کار با وزنه برای تقویت مچ و انگشتان، به

«ورزشی» بودن سنگ‌نوردی اهمیت بسیار می‌دادند، شاید بتوان در این گروه‌های جداگانه دسته‌بندی کرد: 1- 

گروهی شامل زنده‌یاد محمد داوودی (دبیر جوان فدراسیون کوه‌نوردیِ آن زمان که در بهمن ماه 1368 به علت بروز

عارضه‌ی خیز ریوی در علم‌کوه، درگذشت)، مهدی فتاحی (که بعدا به گروه کوه‌نوردان آرش پیوست)، حسن

جواهرپور، محسن نوری، حسن غمی‌لویی، و خشایار سیادتی؛ 2- جمعی از فعالان گروه کوه‌نوردان آرش و گروه

کوه‌نوردی شکوه که بیشتر در برنامه‌های زنده‌یاد فریدون اسماعیل‌زاده حضور داشتند، مانند حمیدرضا فامیل

روحانی، حسن نجاریان، عباس محمدی، سهیلا یزدآبادی، فریده یزدآبادی، سهیلا میرزایی؛ 3- جمعی که بیشتر

عضو گروه (باشگاه) کوه‌نوردی دماوند بودند یا با آن ارتباط داشتند: رسول (رحمان) کشوری، فرشاد خلیلی، علی

پارسایی، و افشین اعلایی؛ 4- جمعی از سنگ‌نوردان «گروه کوه‌نوردی تهران»: ناصر سرور ماسوله، داور عزیزی،

جعفر جوهری، و حسن اخوان؛  5- سنگ‌نوردان دیگری که عضو گروه‌ها یا باشگاه‌ها نبودند: حسین رضادوست،

محمد بهره‌ور، زنده‌یاد محمد صادقیان (معروف به محمد سرباز)، و... .

در اواخر دهه‌ی شصت، طیفی از کوه‌نوردان مانند زنده‌یاد فریدون اسماعیل‌زاده که پیشینه‌ی پرباری در صعود

دیواره‌های کوهستانی و انجام کارهای فنی کوه‌نوردی داشت؛ محمدتقی بهره‌ور که تجربه‌ی سال‌ها کوه‌نوردی در

آمریکا و کانادا داشت؛ حسن جواهرپور مربی پرکار و کوه‌نورد باسابقه؛ عباس محمدی که به کوه‌نوردی و

دیواره‌نوردی جدی و کار تشکیلاتی در این زمینه علاقمند بود، و حسن نجاریان کوه‌نورد و دیواره‌نوردی که در

کارنامه‌ی خود چندین صعود سرعتی، فنی، و تکیِ نوآورانه روی دیواره‌های علم‌کوه و بیستون داشت، به

سنگ‌نوردی ورزشی و برگزاری مسابقه در این زمینه ابراز علاقه کردند و در ترویج آن کوشیدند. چیزی نگذشت که

جوانان کوه‌نورد و طبیعی‌کاری مانند حمید روحانی، رسول کشوری، ناصر سرور ماسوله، کامیار کاویانپور، و حسن

غمی‌لویی به گود رقابت در صعود وارد شدند.

انگیزه و گرایش هر کدام از این افراد متفاوت بود: اسماعیل‌زاده، سنگ‌نوردی ورزشی را تمرینی برای کارهای

سخت در کوهستان، و همچنین وسیله‌ای برای تشویق جوانان به صعود می‌دانست، چنان که در گروه کوه‌نوردان

آرش (تهران) و در گروه‌ کوه‌نوردی بابک (همدان) چندین جوان و نوجوان را آموزش داد که شماری از آنان به بهترین

سنگ‌نوردان و مسابقه‌دهندگان ایران و آسیا بدل شدند، و درعین‌حال مروج و انجام‌دهنده‌ی پیمایشِ ستیغ

(خط‌الراس)‌های سنگی و طولانی در زمستان بود. بهره‌ور، بیشتر به معرفی دستاوردهای کوه‌نوردی فنی جهان در

این زمینه علاقمند بود. برای جواهرپور، صعودهای ورزشی عرصه‌ی دیگری برای آموزش دادن و مربیگری بود. عباس

محمدی معتقد بود که با رقابت می‌توان به ارتقای کیفی سنگ‌نوردی کمک کرد. برای نجاریان، مسابقه راهی  دیگر

برای درگیر ساختن خویش با یک چالش و پیروز شدن بر آن درگیری بود. جوان‌ترها هم شاید بیشتر به دنبال

برتری‌ها، و جویای نام بودند... .

در فدراسیون کوه‌نوردی، موضوع مسابقه‌های سنگ‌نوردی، از حدود سال 1368 مطرح شد. صادق آقاجانی رییس

وقت فدراسیون در یکی از نشست‌های عمومی که در محل آمفی‌تئاتر دفتر مشترک فدراسیون‌ها برگزار شد، گفت

که ما باید هرچه زودتر مسابقه‌های سنگ‌نوردی را در ایران راه بیاندازیم؛ اگر امروز این کار را بکنیم، فقط چند سال

از کشورهای اروپایی عقب خواهیم بود، و گرنه عقب‌ماندگی‌مان بیشتر خواهد شد. این سخن آقاجانی بر این پایه

بود که نخستین مسابقه‌ی سنگ‌نوردی در اروپای غربی، به سال 1985 (1364) در شهر برادونچیای ایتالیا و

نخستین مسابقه‌ی داخل سالن هم در سال 1365 در نزدیکی لیون فرانسه برگزار شده بود. بسیاری از کوه‌نوردان،

مخالف برگزاری مسابقه بودند، اما چون بنا به پیشنهاد شماری از کوه‌نوردان قرار شد که مسابقه‌ها کم‌کم به داخل

سالن‌ها برده شود، این مخالفت‌ها کم‌تر شد. در کشورهای دیگر هم با مطرح شدن بحث حفاظت کوهستان و لزوم

حفظ آرامش در محیط‌های طبیعی قرار شد که مسابقه‌ها در محیط‌های شهری یا بیرون از کوهستان انجام شود.

در روز جمعه 6 مهر ماه 1369 آزمون ورودی نخستین دوره‌ی آموزش داوری مسابقه‌ها سنگ‌نوردی در منطقه‌ی

ولنجک تهران برگزار شد و 15 تن برای گذراندن دوره برگزیده شدند. نخستین مسابقه‌ی سنگ‌نوردی ایران، در روز

جمعه 30/9/1369 در بندیخچال روی «سنگ پارس»  برگزار شد. این مسابقه را فدراسیون کوه‌نوردی در پی

کوشش‌های حسین رضادوست سازمان‌دهی کرده بود و در آن، چندین سنگ‌نورد از شهرهای مختلف کشور

شرکت کرده بودند. در مسابقه تلاش شد اصول و مقررات اتحادیه‌ی جهانی کوه‌نوردی (UIAA) در مورد

مسابقه‌های «مسیر دشوار» تفهیم گردد. مهدی فتاحی عضو گروه کوه‌نوردان آرش، و مرتضی بختیاری و غلامرضا

رضازاده اخوی از گروه کوه‌نوردی دماوند به ترتیب رتبه‌های اول تا سوم این مسابقه را به دست آوردند. در این

مسابقه، عباس محمدی که از چندی پیش اقدام به ترجمه‌ی مقررات مسابقه‌ها و مطالب دیگری در این زمینه کرده

بود، سرپرست هیات داوران بود. زنده‌یاد عباس جعفری هم از داوران بود.

در روز دوم خرداد 1370 هیات کوه‌نوردی استان لرستان یک مسابقه‌ی کوه‌پیمایی با حضور حدود دویست تن برگزار

کرد. در روز جمعه 5 مهر نیز یک مسابقه‌ی کوه‌پیمایی در منطقه‌ی ولنجک تهران از سوی هیات کوه‌نوردی استان

تهران برگزار شد.

در 11 مرداد 1370، مسابقه‌های انتخابی کشور در شهرهای تهران، مشهد، کرمانشاه، همدان، و شیراز (منطقه‌ی

سیوند) برگزار شد. در مسابقه‌ی تهران، رسول کشوری، ناصر سرور ماسوله، حمیدرضا فامیل روحانی، داور

عزیزی، و مهدی فتاحی به ترتیب رتبه‌های اول تا پنجم را به دست آوردند. در روز 31 مرداد هم یک مسابقه میان

داورانِ مسابقه‌های سنگ‌نوردی در منطقه‌ی پس‌قلعه برگزار شد.

در روز جمعه اول شهریور 70  سنگ‌نوردان منتخب شهرهای گوناگون در نخستین مسابقه¬ی انتخاب تیم ملی

سنگ¬نوردی کشور شرکت کردند. دراین مسابقه که در سربند تهران (روی سنگ مارتینان) برگزار شد، غلامرضا

عمیقی از کرمانشاه، حمید اولنج از همدان، جلال چشمه‌قصابانی از همدان، ناصر سرور ماسوله از تهران، و فریبرز

حسینی از کرمانشاه رتبه‌های اول تا پنجم را به دست آوردند.

در ماه‌های آذر تا اسفند سال 1370، شماری از اعضای گروه کوه‌نوردان آرش با همیاری چند تن از اعضای هیات

کوه‌نوردی جنوب شرق تهران به‌ویژه رییس وقت این هیات زنده‌یاد منصور جوشقانی، و همراهی کوه‌نورد باسابقه

یوسف هندی مسوول باشگاه تکاور (در بزرگراه افسریه‌ی تهران) با درست کردن گیره از سنگ‌های طبیعی و نصب

آن‌ها روی یکی از دیوارهای سالن آن باشگاه، نخستین دیواره‌ی مصنوعی صعود در ایران را ساختند؛ ارتفاع عمودی

این دیواره حدود 8 متر بود. از گروه آرش، حمید روحانی، پرویز روحانی، حسین خوش‌چشم، عباس محمدی، محمد

نوری، و... در این کار فعال بودند. در بهار 71 هم گروه کوه‌نوردی شقایق کرج اعلام کرد که یک دیواره‌ی مصنوعی

ساخته است. گروه کوه‌نوردی دانشگاه تهران نیز در اواخر تابستان 71 با استفاده از گیره‌هایی که خودشان ساخته

بودند، دیواره‌ای بلند (باشیب‌های مثبت و منفی) در ورزشگاه امیرآباد ساختند. فدراسیون کوه‌نوردی با پیگیری و

تلاش کمیته‌ی رقابت‌ها، دیوار غربی ساختمان «دفتر مشترک امور فدراسیون‌ها» در ورزشگاه شیرودی تهران

(امجدیه) را در ماه‌های مهر و آبان بدل به یک دیواره‌ی مصنوعی کرد. این دیواره، 14 متر ارتفاع داشت و گیره‌های

آن از خارج وارد شده بود. در بهمن 71 دانشگاه امام حسین نیز یک دیواره‌ی مصنوعی ساخت.

در سال 1371 یک دیواره‌ی مصنوعی هم به همت حسن نجاریان (اهل نهاوند، ساکن زنجان) و محمد میربها و چند

کوه‌نورد زنجانی دیگر، با استفاده از سنگ رودخانه و چند گیره‌ از جنس رزین، در پاگرد سالن والیبال امجدیه (زنجان)

ساخته شد.

کسانی که در این برنامه‌ها، در کار درست کردن گیره و کار گذاشتن آن‌ها روی دیوار بوده اند، ضمن یاد کردن از

دشواری‌های آن کار، از روزها و شب‌های پرخاطره‌ای می‌گویند که با ذوق و عشق، رویای خود را به واقعیت بدل

می‌ساختند...!

در جمعه اول خرداد 1371 یک مسابقه‌ی دیگر هم در تهران با عنوان «اولین دوره‌ی آزاد استان تهران» از سوی

هیات کوه‌نوردی استان تهران روی «سنگ چکمه» در بندیخچال برگزار شد که در آن ناصر سرور ماسوله (از گروه 

کوه‌نوردی تهران)، رسول کشوری، و حسن غمی‌لویی (از خانه‌ی کوه‌نوردان تهران) رتبه‌های اول تا سوم را به

دست آوردند.

از 13 تا 17 خرداد 1371 نخستین «اردوی تربیت داور و نیروی برگزارکننده‌ی مسابقات سنگ‌نوردی» در مجموعه‌ی

ورزشی انقلاب تهران برگزار شد. در این اردو، حسین رضادوست (مسوول «کمیته‌ی رقابت‌ها» در فدراسیون)،

عباس محمدی (عضو کمیته‌ی یادشده)، عباس جعفری (عضو هیات رییسه‌ی فدراسیون)، و... به عنوان

آموزش‌دهنده حضور داشتند. در این اردو، مقررات UIAA درباره‌ی مسابقه‌های صعود، و مطالبی پیرامون صعودهای

ورزشی، ابزارشناسی، ساخت دیواره‌های مصنوعی، بدن‌سازی، مسایل مربوط به برگزاری مسابقه، و... آموزش

داده شد.

در روزهای 27 و 28 تیر ماه 1371 دومین اجلاس کمیته‌ی آسیایی مسابقه‌های صعود در پکن برگزار شد. نخستین

حضور ایران در یک اجلاس بین‌المللیِ صعودهای ورزشی، مربوط به همین نشست پکن است که عباس محمدی

به عنوان نماینده‌ی فدراسیون کوه‌نوردی کشورمان در آن حضور یافت.

در 10 مهر 1371 مسابقه‌ی مقدماتی مسابقه‌ی قهرمانی کشور، برگزار شد. در این مسابقه، ناصر سرور ماسوله

از گروه کوه‌نوردی تهران رتبه‌ی اول، حمید روحانی از گروه کوه‌نوردان آرش رتبه‌ی دوم، داور عزیزی از گروه کوه‌نوردی

تهران رتبه‌ی سوم، بابک کیانپور از گروه کوه‌نوردی دماوند رتبه‌ی چهارم، زنده‌یاد فرشاد خلیلی خوشه‌مهر از گروه

کوه‌نوردی دماوند رتبه‌ی پنجم، رحمان کشوری از گروه کوه‌نوردی دماوند رتبه‌ی ششم، و مسعود همت‌خانی از

گروه کوه‌نوردی مهمات‌سازی رتبه‌ی هفتم را به دست آوردند.

در مسابقه‌ی قهرمانی کشور که در روز 8 آبان 1371 برگزار شد، بابک کیانپور رتبه‌ی اول، رحمان کشوری رتبه‌ی

دوم، حسن نجاریان رتبه‌ی سوم، مهدی ارسنجانی از کرمان رتبه‌ی چهارم، فرامرز شجاعی از قزوین رتبه‌ی پنجم،

حمید روحانی رتبه‌ی ششم، و ناصر سرور ماسوله رتبه‌ی هفتم را به دست آوردند.

نخستین دوره‌ی آموزشِ مسابقه‌دهنده و داور و مربی صعودهای ورزشی زیر نظر مربی خارجی، از 5 تا 25 آبان

1371 با پیگیری  «کمیته‌ی رقابت‌های صعود» و همکاری کمیته‌ی فنی فدراسیون کوه‌نوردی، در تهران (ورزشگاه

شیرودی و بندیخچال) برگزار شد. در این کار، محمدتقی بهره‌ور مسوول کمیته‌ی فنی در آن دوره، و عباس محمدی

یکی دیگر از اعضای آن کمیته، همکاری نزدیکی با کمیته‌ی رقابت‌ها داشتند، و رییس وقت فدراسیون (محمدرضا

فیاض) نیز برخورد فعال و مثبتی با موضوع داشت. مربیِ دوره، آلن رنو (Alain Renaud) بود که با دعوت فدراسیون

کوه‌نوردی و صعود فرانسه به ایران آمده بود. توضیح این که محمدتقی بهره‌ور که در 17 مهر 1371 همراه حسین

رضادوست در مجمع عمومی اتحادیه‌ی جهانی کوه‌نوردی در ماتسوموتوی ژاپن شرکت کرده بود، با حمایت و

پیگیری پل براسه (Paul Brasset) از فدراسیون کوه‌نوردی فرانسه، مقدمه‌ی حضور مربی فرانسوی را فراهم

ساخته بود. براسه همان کسی بود که در سال‌های 89- 1988 (68- 1367) کمیته‌ی رقابت‌های صعود (CICE) را در

اتحادیه‌ی جهانی کوه‌نوردی برای ترویج و توسعه‌ی مسابقه‌های صعود راه‌اندازی کرده بود. در همین‌جا لازم است از

زنده‌یاد وارطان زاکاریان یاد کنم که در آن زمان مسوول کمیته‌ی روابط خارجی فدراسیون بود و نقش موثری در

برقراری رابطه با فرانسویان و پا گرفتن صعودهای ورزشی در ایران داشت.

در روزهای 19 و 20 شهریور  1372 (10 و 11 سپتامبر 1993)، نخستین مسابقه‌ی سنگ‌نوردی قهرمانی آسیا با

مدیریت CICE آسیا در سنگاپور برگزار شد (نخستین مسابقه‌ی آسیایی، در دسامبر 1992 در سئول برگزار شده

بود). از ایران، ناصر سرور ماسوله، رسول کشوری و حسن نجاریان به مربیگری حسین رضادوست و سرپرستی

کریم بنامولایی (دبیر فدراسیون) در این مسابقه شرکت داشتند که رتبه‌ای به دست نیاوردند. از 21 شهریور همین

سال به مدت دو هفته،  یک دوره‌ی تربیت مسابقه‌دهنده، داور، و طراح مسیر با مربیگری برتران اولمان و لورن بووه

(هر دو، اعزام‌شده از سوی فدراسیون کوه‌نوردی و صعود فرانسه) در تهران برگزار شد.

در دوم مهر 1372 سومین مسابقه‌ی سنگ‌نوردی کشور در ورزشگاه شیرودی تهران برگزار شد که در مراسم

افتتاحیه‌ی آن، غفوری فرد رییس سازمان تربیت بدنی و فیاض رییس فدراسیون کوه‌نوردی هم حضور داشتند. در

این مسابقه، بابک یادگاری از گروه کوه‌نوردی دماوند تهران، غلامرضا عمیقی از کرمانشاه، مهدی شاملو از همدان،

بابک کیانپور از تهران، و قربان تقی‌زاده از خراسان به ترتیب رتبه‌های اول تا پنجم را به دست آوردند. در 26 آذر هم

یک «مسابقه‌ی خردسالان» در محل ورزشگاه شیرودی برگزار شد که از میان 13 شرکت‌کننده، جواد سلاحی 13

ساله، ستاره نصرت 11 ساله، و حمیدرضا قاسمی 8 ساله، مقام‌های اول تا سوم را به دست آوردند. در همین روز

یک مسابقه‌ی «صعود کوتاهِ» بزرگ‌سالان نیز برگزار شد که از میان 18 شرکت‌کننده، کامیار کاویانپور، حمید

نصراللهی، و محمد فراهانی رتبه‌های اول تا سوم را به دست آوردند.

در سوم دی 1372 نخستین دوره‌ی مسابقه‌ی کوه‌پیمایی قهرمانی کشور در مسیر پوستان جمشیدیه (تهران) تا

پناهگاه کُلک‌چال انجام شد. در این مسابقه عسگر حاجی‌پور، علی حاجی‌پور، و محمد مرادنوروزی (همگی از

خوزستان) رتبه‌های اول تا سوم را به دست آوردند.

در روز 20 دی 72 نخستین دوره‌ی مسابقه‌ی سنگ‌نوردی جوانان (قهرمانی کشور) در کرمانشاه برگزار شد. کامیار

کاویانپور از تهران، سعید خرمرودی از همدان، و ایرج صفادوست از همدان به ترتیب رتبه های اول تا سوم را به

دست آوردند. در روزهای 14 و 15 بهمن 1372 مسابقه‌هایی در تهران برگزار شد: مسابقه‌ی بزرگ‌سالان با برتری

کامیار کاویانپور، ناصر سرور ماسوله، و بابک یادگاری (به ترتیب اول تا سوم) پایان یافت. مسابقه‌ی کودکان در دو

بخش «صعود کوتاه» و «صعود بلند» بود که در اولی جواد سلاحی، مجید قاسمی، و وحید نوربها، و در دومی جواد

سلاحی، ستاره نصرت، و وحید نوربها رتبه‌های اول تا سوم را به دست آوردند.

در 23 اردیبهشت 1373 یک مسابقه‌ی صعود با عنوان «جام شاهد» از سوی هیات کوه‌نوردی استان تهران، روی

دیواره‌ی مصنوعی ورزشگاه شیرودی برگزار شد. در این مسابقه، ناصر سرور ماسوله از گروه کوه‌نوردان آرش رتبه‌ی

نخست، قاسم حسنجانی از گروه کوه‌نوردی پیام رتبه‌ی دوم، و کامیار کاویانپور رتبه‌ی سوم را به دست آوردند. در

تابستان همین سال، مسابقه‌ی انتخاب تیم ملی صعودهای ورزشی هم برگزار شد (دومین مرحله‌ی این مسابقه:

هفدهم تیرماه در قزوین). در همین سال، سه سنگ‌نورد از ایران؛ ناصر سرور ماسوله، رسول کشوری، و حسن

نجاریان به مسابقات آسیایی سنگاپور اعزام شدند. در این زمان، کمیته‌ای با عنوان «کمیته‌ی صعودهای ورزشی»

در فدراسیون تشکیل شده بود که مسوول آن زنده‌یاد محسن نوری بود.

کم‌کم گروه‌های کوه‌نوردی هم شروع به برگزاری مسابقه‌های دوستانه کردند؛ برای نمونه، گروه کوه‌نوردان آرش در

روز اول دی ماه به مناسبت بیست و پنجمین سال تاسیس، یک مسابقه‌ی دوستانه در قزوین برگزار کرد. ساخت

دیواره‌های مصنوعی در شهرستان‌ها نیز بیشتر شد، برای مثال در شهریور 1373 دیواره‌ای در ابهر با پیگیری و

تلاش محمد میربها (که در کارگاهِ خودش گیره می‌ساخت) و حسن نجاریان با کمک هیات کوه‌نوردی استان زنجان

ساخته شد. هزینه‌ی این طرح سه میلیون ریال شد که آن را تربیت بدنی و جهاد سازندگی ابهر تأمین کردند.

در روز 22 دی ماه 1373 «سمینار بررسی مسایل مسابقات سنگ‌نوردی» در تهران با حضور رییس و دبیر فدراسیون

(صادق آقاجانی و احمد شیرمحمد) و اعضای کمیته‌ی صعودهای ورزشی و شمار در خور توجهی از سنگ‌نوردان

کشور برگزار شد. دستور کار سمینار، بررسی نقش مسابقه‌های سالنی در پیشرفت سنگ‌نوردی، چگونگی

برگزاری مسابقه‌ها در آینده، تقویت کادر مربیان صعود ورزشی، همگانی کردن این ورزش، و... اعلام شده بود. در

این نشست اعلام شد که محسن نوری از ریاست کمیته‌ی صعودهای ورزشی کناره گرفته و به‌جای او اقبال

افلاکی این مسوولیت را عهده‌دار شده است.

به جز افرادی که در بالا از آنان نام برده شد، در سال‌های 69 تا 73 یا 74  چند تن دیگر هم در داوری‌ها، برگزاری

مسابقه‌ها، و کارهای تشکیلاتی مربوط به این فعالیت مشارکت داشتند؛ از آن میان، نام این افراد را به یاد دارم:

باقر عیوضی و محسن نیکروش (از کرمانشاه)، علیرضا خادم شیروان (از خراسان)، عبدالله عبدالله زاده (از مشهد)،

مهدی ارسنجانی، قاسم حسنجانی، داوود شعبانی (از تهران)، و محمود ایروانی که با سنگ‌نوردی در طبیعت

(همراه با گروه کوه‌نوردان آرش) و ترجمه‌ی مطالب آموزشی آغاز کرد و در سال‌های بعد به یکی از چهره‌های

برجسته در صعودهای ورزشی ایران بدل شد.

در 29 اردیبهشت 1374 مرحله‌ی نهایی مسابقه‌ی سنگ‌نوردی قهرمانی کشور در تهران برگزار شد. در این

مسابقه، ناصر سرور ماسوله رتبه‌ی نخست و محمود ایروانی رتبه‌ی سوم را به دست آورد (از رتبه‌ی دوم اطلاعی

ندارم). سرور ماسوله در خرداد ماه، در چهارمین دوره‌ی مسابقه‌های آسیایی (سنگاپور) رتبه‌ی دوازدهم را به

دست آورد. از ایران، سرور ماسوله، ایرج صفادوست، و بابک یادگاری که از 1 تا 20 خرداد در اردوی آمادگی حضور

داشتند، به سنگاپور فرستاده شده بودند که سرمربی آنان هم کامیار کاویانپور بود.

به این ترتیب، در پی یک دهه کوششِ شماری از کوه‌نوردان و سنگ‌نوردان، رشته‌‌ای به نام «صعود ورزشی» در

ایران پا گرفت. این ورزش اکنون به یکی از رشته‌های مدال‌آور ایران (در سطح قاره‌ی آسیا و تا حدی در رقابت‌های

جهانی) بدل شده و ورزشکاران برجسته‌ای را تقدیم کشور کرده است. در عین حال، شماری از نخستین فعالان

اولیه‌ی این رشته مانند حمید اولنج، حسن نجاریان، و جلال چشمه‌قصابانی بدل به کوه‌نوردان برجسته‌ای شدند

که بعضی از مهم‌ترین صعودهای ایرانی را روی کوه‌های بلند جهان به انجام رسانده اند. «صعود ورزشی» گذشته

از آن که خود یک رشته‌ی مستقل است، همان‌گونه که نظر پیشگامانی مانند اسماعیل‌زاده بود، می‌تواند

زمینه‌ساز پرورش کوه‌نوردان و سنگ‌نوردانی باشد که دست به پیمایش دیواره‌های بلند یا کوه‌نوردی در شرایط

سخت می زنند.  

به قلم آقای عباس محمدی از موسسان انجمن کوه نوردان ایران 

اسفند 1395 و بهار 1396

alpineclub_iran@

instagram.com/alpineclubofiran