علی سینا مصطفوی کوهنورد ایرانی به جرم جنایت علیه خدا اعدام شد

علی سینا مصطفوی آرزوی صعود به اورست را داشت. در سال 2019، او به کمپ اصلی خود منتقل شد. او زیر عکسی از خود که به اوج اشاره می کند، در اینستاگرام به زبان انگلیسی نوشته است: “در اوج دنیا. قول می دهم به شما بازگردم.”

مصطفوی هرگز به وعده خود عمل نکرد. وی در 14 اکتبر توسط مقامات ایرانی در زندان مرکزی کرمان اعدام شد.

این مرد 38 ساله یکی از حداقل 39 نفری بود که در رابطه با اعتراضات ضد دولتی در زمستان سال گذشته در ایران اعدام شدند و یکی از شش ورزشکار در میان آنها بود.

دکتر زهره عبدالله خانی، یخ نورد و یکی از بنیانگذاران حقوق بشر برای ورزش مستقر در نروژ، گفت: کوهنوردی“از دیدگاه حقوق بشر، تک تک جنبه های این پرونده یک نقض مطلق است. دولت هیچ مدرک معتبر و قابل تایید مستقلی را علنی نکرده است.”

کوهنورد با رویا

مصطفوی متولد 1366 در منطقه بم، جنوب شرقی ایران، کوهنورد حرفه ای و عضو باشگاه کوهنوردی اسپیکو در زادگاهش کرمان است. او به قول عبدالله خانی کوه ها را «عشق زندگی اش» می نامد.

مصطفوی به دو قله مرتفع ایران دماوند (5610 متر/18410 فوت) و علم کوه (4850 متر/15910 فوت) صعود کرد. او در سال 2016 به کوه کازبک (5054 متر/16581 فوت) در گرجستان صعود کرد.

مصطفوی در سال 2019 به نپال سفر کرد و قله آیلند پیک (6189 متر/20305 فوت) را صعود کرد و راهی کمپ اصلی اورست شد. در سال 2022، او آما دابلم (6812 متر/22349 فوت) را امتحان کرد و به 6600 متر/21654 فوت رسید.

مصطفوی متاهل و دارای یک دختر 13 ساله به نام رسپینا بود. او در کنار حرفه سنگنوردی، نوازنده ای ماهر بود که تار، عود سنتی ایرانی می نواخت. دوستان از روحیه حساس و هنری او و عشق عمیق او به کوه ها، موسیقی و حیوانات – به ویژه گربه و سگ محبوبش – صحبت کردند.

در حساب اینستاگرام خود، @everest_coldhel، بیوگرافی او چنین است: “کوه کاوشگر. عاشق طبیعت. موسیقیدان.

در میان ناآرامی های گسترده

در دسامبر 2025، بحران اقتصادی ایران جرقه اعتراضات خیابانی را برانگیخت که به تظاهرات سراسری علیه رژیم سرکوبگر جمهوری اسلامی، که قوانین حجاب اجباری را اعمال می‌کند که استقلال زنان را محدود می‌کند، اعتراضات را با خشونت سرکوب می‌کند، دستگیری‌های خودسرانه انجام می‌دهد و از شکنجه استفاده می‌کند، افزایش یافت.

در تلاش برای سرکوب مخالفان، مقامات از نیروی مرگبار استفاده کردند و هزاران نفر را کشتند و ده ها هزار نفر را دستگیر کردند. گروه حقوق بشر عفو بین الملل آن را “مرگبارترین دوره سرکوب توسط مقامات ایرانی” در چند دهه نظارت خود در این کشور خواند.

پس از ترور علی خامنه‌ای رهبر ایران توسط حملات هوایی آمریکا و اسرائیل در 28 فوریه، دولت ایران به بهانه «حکومت نظامی» سرکوب مخالفان را تشدید کرد.

بر اساس اسناد و مدارک گروه حقوق بشری Hengaw، تا اکتبر، حداقل 106 نفر که در اعتراضات ژانویه دستگیر شده بودند، حکم اعدام دریافت کردند.

ایران بعد از چین دومین اعدام را در جهان دارد. در سال 2025، دولت او حداقل 2159 نفر را اعدام کرد که بالاترین رقم ثبت شده توسط عفو بین الملل از سال 1981 است.

از دستگیری مصطفوی چه می دانیم؟

مصطفوی در اینستاگرام از ولیعهد سابق ایران، رضا پهلوی، مخالف تبعیدی که خواستار یک ایران سکولار، دموکراتیک و لیبرال است، حمایت کرد و او را «تنها ناجی وطن» توصیف کرد. دو منبع می گویند که خانواده مصطفوی قرار بود قبل از شروع تظاهرات زن، زندگی، آزادی 2022 به خارج از کشور نقل مکان کنند، اما او در نهایت ترجیح داد برای آینده ایران بماند.

در آگهی ترحیمی مدعی شد که وی در سال های اخیر دو بار به دلیل فعالیت سیاسی بازداشت شده و مدتی را در زندان کرمان سپری کرده است. ژانویه امسال، این کوهنورد در کنار میلیون ها ایرانی به تظاهرات پیوست.

ایران وایر، یک رسانه مستقل طرفدار دموکراسی، گزارش داد که مصطفوی سه ماه بعد در 25 آوریل به همراه همسر، خواهر و نامزد خواهرش دستگیر شد، در حالی که به خانه مادرش نیز یورش برده شد.

بنا بر گزارش ها مصطفوی در حین دستگیری مورد ضرب و شتم قرار گرفت و برای آزادی اعضای خانواده اش مجبور به امضای اعترافات شد. معلوم نیست که آیا او به یک وکیل مستقل دسترسی داشته است، حقی که اغلب در پرونده های مربوط به سیاست و امنیت ملی در ایران از متهمان سلب می شود.

گزارش دادگستری ایران از این پرونده توسط رسانه های دولتی از جمله خبرگزاری میزان، خبرگزاری تسنیم، صدا و سیما و تابناک منتشر شد. ادعاها به طور مستقل تأیید نشده اند.

اتهامات غیر قابل اثبات و محاکمه اعتراضی

قوه قضائیه ایران مدعی است که مصطفوی در تظاهرات گسترده ضد دولتی در ژانویه شرکت کرده و او از اعضای گارد جاویدان، شاخه مسلح گروه مخالف تبعیدی رضا پهلوی بوده است.

سیستم دادگاه همچنین ادعا کرد که مصطفوی به دو غیرنظامی تیراندازی کرده و زخمی کرده، به سمت نیروهای امنیتی تیراندازی کرده و سلاح گرم، مهمات و کوکتل مولوتف در اختیار داشته است. او همچنین او را به ارتباط با رسانه های خارجی و به اشتراک گذاری تصاویری از سایت های حمله موشکی در طول جنگ ایران و آمریکا متهم کرد.

مصطفوی به یک جنایت محکوم شد محاربهیا «دشمنی با خدا» به همراه چندین اتهام مرتبط با خشونت، داشتن سلاح و ارتباط با رسانه های متخاصم. شواهد علیه او علنی نشده است.

دستگاه قضایی اعلام کرد نامزد خواهر مصطفوی به اتهام همکاری به ۱۲ سال و ۷ ماه حبس تعزیری محکوم شده است، در حالی که وی، همسر و خواهرش نیز به دلیل انتشار محتوای تبلیغی علیه نظام به هفت ماه حبس محکوم شده اند.

درخواست تجدیدنظر علیه حکم اعدام مصطفوی رد شد. ایران وایر گزارش داد که او شب قبل از اعدامش به سلول انفرادی منتقل شده و اعضای خانواده احضار شده اند. قوه قضائیه اعلام کرد که وی سحرگاه 23 مهرماه در زندان مرکزی کرمان به دار آویخته شد. به گزارش ایران وایر، مصطفوی از زندانبانان خواست تا پیامی به قاضی برسانند: «من نه با خدا جنگ کرده ام و نه مرتکب شده ام. محاربه که باید آن را بر من سنگین کنید. دعوای من با تو بود

عصر همان روز، تابناک دولتی تصاویری را منتشر کرد که دستگیری مصطفوی، اسلحه‌هایی که گفته می‌شود در نزد وی کشف شده بود و اعتراف به حمله برنامه‌ریزی شده به فرودگاه کرمان را نشان می‌داد. ایران وایر گزارش داد که به نظر می رسد این اعتراف تحت فشار بوده و با فیلم های تایید نشده همراه بوده است. عفو بین‌الملل همچنین نشانه‌هایی از اعتراف‌های اجباری را در 18 فیلم از زندانیان ایرانی که در فاصله فوریه تا مه 2026 بازداشت شده‌اند، شناسایی کرد، همان دوره بازداشت مصطفوی.

اندکی پس از مرگ وی، فیلمی از گریه دختر خردسال مصطفوی بر سر مزار پدرش به همراه گربه شان در شبکه های اجتماعی دست به دست شد.

“نقض مطلق” حقوق بشر

گروه های حقوق بشر نگرانی خود را در مورد پرونده مصطفوی در چارچوب اعترافات اجباری گسترده و محاکمه های ساختگی بدون روند قانونی در ایران ابراز کرده اند.

عبدالله خانی گفت: «فقدان کامل شواهد پزشکی قانونی یا سوابق شفاف دادگاه مؤید این است که محکومیت وی کاملاً مبتنی بر اعترافات اجباری است که تحت فشار گرفته شده است و نه بر اساس شواهد عینی».

او توضیح داد که دستگیری همسر مصطفوی، خواهرش و نامزد خواهرش با الگوی ثابت مقاماتی که از اعضای خانواده به عنوان اهرم فشار استفاده می‌کنند، همخوانی دارد.

او گفت: «جمهوری اسلامی به طور معمول بستگان نزدیک را دستگیر می‌کند و از تهدید به شکنجه یا خشونت جنسی برای وادار کردن ورزشکاران به اعترافات دروغین در تلاشی ناامیدکننده برای نجات عزیزانشان استفاده می‌کند.»

کوهنوردان بیشتری در خطر تیراندازی یا زندانی شدن هستند

به گزارش حقوق بشر برای ورزش، جان حداقل هشت کوهنورد دیگر در خطر است.

مریم هداوند سیری 42 ساله، مادر دو فرزند، ریاست شورای کوهنوردی منطقه پاکدشت استان تهران را بر عهده داشت. او در تظاهرات دی ماه دستگیر، به زندان اوین منتقل و در فروردین ماه بدون دسترسی به وکیل مستقل به اعدام محکوم شد. پس از درخواست تجدیدنظر، پرونده وی برای بررسی به دیوان عالی کشور ارجاع شد.

فاطمه جامی فعال شبکه های اجتماعی و کوهنورد روز 9 خرداد در منزلش توسط ماموران پلیس سایبری بازداشت شد. او به زندان گرگان منتقل شد و در آنجا بدون دسترسی به وکیل یا مراقبت های پزشکی در بازداشت به سر می برد.

تارا (شیرین) مسعودی از اعضای گروه کوهنوردی رژان مهاباد در 28 مردادماه بازداشت شد. او به بازداشتگاه منتقل شد و سپس با قرار وثیقه آزاد شد. او منتظر حکم نهایی است.

محمد حکیم پور، مصطفی قادری، محمدصالح حسینی، حسین عبداللهی و خالد رحیمی از اعضای باشگاه های سنگنوردی سقز در 8 مهرماه بازداشت شدند. به گزارش حقوق بشر برای ورزش، آنها در حین بازداشت مورد آزار فیزیکی قرار گرفتند و از دسترسی به وکیل، ملاقات با خانواده و تماس تلفنی محروم شدند.

جامعه کوهنوردی چگونه می تواند کمک کند؟

عبدالله خانی از کوهنوردان خواست تا آگاهی خود را نسبت به اعدام مصطفوی و وضعیت هشت کوهنورد دیگر افزایش دهند و با فدراسیون های کشوری، ارگان های ورزشی، فدراسیون بین المللی سنگنوردی و کوهنوردی (UIAA) و کمیته بین المللی المپیک (IOC) تماس بگیرند.

چگونه ممکن است که یکی از اعضای جامعه سنگنوردی به اتهامات سیاسی ادعایی در معرض خطر اعدام باشد در حالی که جهان سنگنوردی جهانی سکوت کرده است؟ او پرسید.

در 30 اکتبر، حقوق بشر برای ورزش نامه ای سرگشاده به هیئت اجرایی UIAA و کمیسیون ورزشکاران منتشر کرد. عبدالله خانی در این نامه از فدراسیون جهانی کوهنوردی درخواست کرده است که مستقیماً از فدراسیون ملی کوهنوردی ایران به همراه وزارت ورزش و کمیته ملی المپیک برای جلوگیری از اعدام‌های بیشتر و حمایت از آزادی کوهنوردان زندانی درخواست کند.